خطبه بیستم نهج البلاغه
خلاصه خطبه بیستم نهج البلاغه:
- توصیف فتنهها و آشفتگیها: تشریح ماهیت فتنههای اجتماعی و سیاسی و بیان پیامدهای زیانبار آنها
- توصیه به پایبندی به حق: تأکید بر ضرورت پیروی از حق و راهنمایی الهی در مواجهه با فتنهها و دوری از پیروی از هواهای نفسانی
- هشدار نسبت به خطر تفرقه: تحذیر مسلمانان از عواقب تفرقه و اختلاف در جامعه و معرفی آن به عنوان یکی از زمینه های بروز فتنه
- دعوت به تقوا و پایداری: دعوت به رعایت تقوا و ایستادگی در برابر ناملایمات و معرفی آن به عنوان راهی برای رهایی از فتنه
- تشویق به بصیرت و آگاهی: تاکید بر افزایش آگاهی مسلمانان و شناخت درست حق و باطل بر مبنای بصیرت و آگاهی
زمان خطبه:
در سال های اولیه خلافت مابین 36 تا 38 هجری قمری در دوره جنگ های صفین و جمل
مخاطبان خطبه :
عموم مسلمانان، بهویژه سپاهیان و نخبگان جامعه که درگیر فتنه ها و اختلافات بودند
اهداف خطبه:
این خطبه پاسخی روشن به شرایط بحرانی و پرتنش زمان خود بود و تلاشی برای حفظ سلامت جامعه اسلامی. به جهت آگاهی بخشی درباره فتنه هایی که موجب انحرافات در جامعه از مسیر حق خواهد شد، هشدار داده و راه ایستادگی در برابر آشفتگی ها، تقویت روحیه تقوا، بصیرت و آگاهی در مسلمانان دانسته شده است. امام علی (ع) با تاکید بر وحدت مسلمانان و انسجام جامعه اسلامی برای جلوگیری از افتادن در دام دشمنان، پیروی از حق را مهمترین راه برای جلوگیری از گمراهی در فتنه های زمانه معرفی کرده اند.
جملات منتخب:
- فتنه چونان شب تاریک است که در آن، حق و باطل به هم آمیخته میشوند؛ تنها با چراغ بصیرت میتوان راه را یافت
- هر که در فتنهها پیرو هوای نفس گردد، گمراه شود، و هر که از حق پیروی کند، نجات یابد
- تقوا، دژی است که انسان را از آتش فتنهها در امان میدارد
- تفرقه میان شما، شمشیری در دست دشمنان است؛ از آن پرهیز کنید
- آگاهی و شناخت، راه رهایی از تیرگی فتنههاست
